De groei van zonne- en windenergie, in combinatie met de bestaande waterkrachtcapaciteit, heeft het mogelijk gemaakt om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en een historische zwakte – externe energieafhankelijkheid – om te zetten in een potentieel concurrentievoordeel. Maar we gaan nu een nieuwe fase van de energietransitie in. Alleen maar steeds meer hernieuwbare elektriciteit produceren is niet langer voldoende.
De reden hiervoor is relatief eenvoudig. De zon en de wind produceren elektriciteit wanneer de natuurlijke omstandigheden daarvoor gunstig zijn, niet noodzakelijkerwijs wanneer de economie die het hardst nodig heeft. Naarmate we de geïnstalleerde capaciteit voor de opwekking van hernieuwbare energie vergroten, neemt ook de noodzaak toe om een deel van die energie op te slaan en in andere periodes te gebruiken. Zonder voldoende opslagcapaciteit kan Portugal in de paradoxale situatie terechtkomen dat het steeds meer schone energie produceert zonder daar de volledige economische waarde uit te kunnen halen.
Het is in deze context dat de door de regering gepresenteerde Nationale Strategie voor Energieopslag moet worden geanalyseerd. Het doel is om in 2030 6,9 GW aan geïnstalleerde opslagcapaciteit te bereiken en 9,76 GW in 2040, waarbij verschillende technologieën worden gecombineerd, van batterijen tot pompcentrales. De strategie erkent ook de noodzaak om het regelgevingskader te verbeteren, de aansluiting op het net te vergemakkelijken en economische voorwaarden te scheppen om de diensten te vergoeden die opslag aan het elektriciteitssysteem levert.
Deze ontwikkeling verandert ook de logica achter energie-investeringen. Jarenlang ging een groot deel van de discussie over de hoeveelheid megawatt aan zonne- of windenergie die Portugal zou kunnen installeren. De volgende vraag zal zijn: hoeveel waarde kunnen we met deze capaciteit creëren? Om dit te bereiken, moeten productie, opslag, netwerken en verbruik worden beschouwd als onderdelen van hetzelfde systeem. Het zal niet volstaan om opwekkingscapaciteit te blijven uitbreiden als het net deze niet kan opnemen, als er geen opslag is om periodes van overschot op te vangen, of als we deze energie niet beschikbaar kunnen stellen wanneer bedrijven en consumenten deze het hardst nodig hebben.
Er is ook een economische dimensie die veel verder reikt dan de energiesector. Overvloedige, concurrerende en beschikbare hernieuwbare energie met een grotere voorspelbaarheid kan een belangrijke factor worden bij het aantrekken van investeringen. De industrie, datacentra en andere activiteiten met een hoog elektriciteitsverbruik zijn steeds vaker op zoek naar locaties waar ze leveringszekerheid, schone energie en concurrerende kosten kunnen combineren. In deze context zijn opslag en netwerken niet langer alleen infrastructuur die nodig is voor de energietransitie, maar worden ze onderdeel van het concurrentiebeleid van het land.
De echte uitdaging zal, zoals zo vaak het geval is in Portugal, liggen in de overgang van strategie naar uitvoering. Het vaststellen van capaciteitsdoelstellingen is relatief eenvoudig. Het zal moeilijker zijn om deze doelstellingen binnen de vereiste termijnen om te zetten in projecten met vergunning, financiering en aansluiting op het net. Portugal beschikt over natuurlijke hulpbronnen waar veel Europese landen jaloers op zijn, maar een natuurlijk voordeel wordt pas een economisch voordeel als er infrastructuur en uitvoeringscapaciteit is om hiervan te profiteren.
De volgende fase van de Portugese energietransitie mag daarom niet alleen worden afgemeten aan het aantal nieuwe zonne- of windparken. Ze moet worden afgemeten aan ons vermogen om energie op te slaan, het net beter te beheren en concurrerende elektriciteit beschikbaar te stellen wanneer de economie daar behoefte aan heeft. De productie van hernieuwbare energie was een essentieel onderdeel van de transformatie. De volgende uitdaging is om meer waarde te kunnen creëren met de energie die we al weten te produceren.








Follow us on social media