Volker Türk, Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de VN, heeft zijn bezorgdheid geuit in een brief aan de voorzitter van de Assemblee van de Republiek, José Pedro Aguiar-Branco.

De drie voorstellen zijn al in eerste lezing door het parlement aangenomen en worden nu in detail bestudeerd. Mocht men ze niet intrekken, dan heeft Türk erop aangedrongen dat ze, alvorens verder te gaan, worden herzien via een transparant en inclusief raadplegingsproces.

Wat de wijziging zou betekenen

Een van de belangrijkste punten betreft de wettelijke erkenning van genderidentiteit.

Voorstellen van de PSD en Chega zouden opnieuw de eis van medische documentatie in het proces invoeren. De VN stelt dat wettelijke erkenning van gender daarentegen gebaseerd moet zijn op individuele zelfbeschikking via een eenvoudige administratieve procedure.

Het bureau van de Hoge Commissaris waarschuwde dat het eisen van een medische diagnose of rapport het risico met zich meebrengt dat genderidentiteit als een medische stoornis wordt behandeld en dat dit gevolgen zou kunnen hebben voor rechten zoals privacy en persoonlijke autonomie.

Türk had ook specifieke kritiek op de terminologie in het voorstel van Chega waarin wordt verwezen naar een „genderidentiteitsstoornis“, met het argument dat dit transgenders zou kunnen stigmatiseren. Deze terminologie komt niet langer voor in de classificatie van psychische stoornissen van de Wereldgezondheidsorganisatie.

Een ander punt betreft 16- en 17-jarigen.

Volgens het huidige Portugese systeem kunnen jongeren van deze leeftijden een verzoek indienen tot wijziging van hun naam en geslachtsaanduiding in het bevolkingsregister, mits er toestemming van de ouders is en medisch is bevestigd dat zij in staat zijn deze beslissing te nemen. De voorstellen van de PSD en Chega zouden die mogelijkheid schrappen.

De VN stelt dat bij elke wijziging die deze rechten raakt, overleg moet plaatsvinden met de jongeren die hier rechtstreeks door worden getroffen. Ook benadrukt de VN dat het wijzigen van iemands wettelijke naam of geslachtsaanduiding een andere kwestie is dan het ondergaan van medische behandeling.

Het voorstel van de CDS-PP richt zich directer op medische behandeling en beoogt hormoonbehandelingen en puberteitsremmers voor personen onder de 18 jaar te verbieden.

De VN erkent dat er een voortdurend wetenschappelijk, juridisch en ethisch debat gaande is over dergelijke behandelingen, maar stelt dat een algeheel verbod vragen zou kunnen oproepen over de rechten van kinderen op gezondheid en non-discriminatie.

Chega zegt het voorstel niet in te trekken

Chega-leider André Ventura reageerde woensdagochtend op de interventie van de VN en zei dat zijn partij het wetsvoorstel niet zal intrekken.

Ventura omschreef het voorstel van Chega als „absoluut redelijk“ en herhaalde zijn verzet tegen het feit dat minderjarigen wettelijk van geslacht mogen veranderen.

De interventie van de VN volgt op een klacht van Fabian Figueiredo, parlementslid voor het Bloco de Esquerda, en Catarina Martins, lid van het Europees Parlement, over de voorgestelde wijzigingen in de bestaande Portugese wetgeving inzake genderidentiteit.

De voorstellen zullen nu de parlementaire procedure doorlopen, waar de gedetailleerde tekst nog kan worden gewijzigd voordat definitieve wetgeving wordt goedgekeurd.