Tuinvijverkikkers

Wat kwakt er in je tuinvijver?

in · 07 nov. 2026, 14:01 · 0 Reacties

Portugal telt maar liefst negentien amfibiesoorten, die verspreid zijn over de gevarieerde leefgebieden van het land, van noord tot zuid. Hieronder vallen zeven soorten watersalamanders en salamanders, en twaalf verschillende soorten kikkers en padden. Daarnaast komt de geïntroduceerde Afrikaanse klauwkikker voor langs sommige beekjes rond Lissabon; er worden voortdurend inspanningen geleverd om deze invasieve soort te verwijderen, aangezien deze een bedreiging vormt voor inheemse amfibieën en vissen.

Veel soorten zijn schuw en verborgen en laten zich pas zien na hevige regenval. Een paar soorten zijn echter bekend bij het grote publiek, zoals de wrattenpadden, die vaak in tuinen worden aangetroffen, en de wijdverspreide Perez- of Iberische waterkikker, een veelvoorkomende bewoner van vele tuinvijvers en waterpartijen.

Nu het regenseizoen in de winter voor de deur staat, zal de activiteit van de amfibieën ongetwijfeld toenemen. Misschien hoort u al snel het avondkoor van verschillende kikkers uit de omliggende moerasgebieden klinken.

Wat zijn amfibieën?

Amfibieën vormen een groep gewervelde dieren met een zeer absorberende huid. Ze zijn voor hun voortplanting afhankelijk van water. Vrouwelijke kikkers leggen hun eieren meestal in het water, waarna deze eieren uitwendig door het mannetje worden bevrucht. Uit de eieren komen kikkervisjes tevoorschijn, die uiteindelijk veranderen in kleine kikkers. Salamanders hebben doorgaans een uitgebreider voortplantingsritueel.

In Portugal komen twee van de drie belangrijkste groepen amfibieën voor. Kikkers (Portugees: rãs) hebben een gladde huid en worden over het algemeen meer geassocieerd met permanent water, terwijl padden (Portugees: sapos) een wratachtige huid hebben en voornamelijk op het land leven; ze keren alleen terug naar het water om zich voort te planten.

Mannetjeskikkers en -padden roepen tijdens het paarseizoen om vrouwtjes uit de omgeving aan te trekken. De roep wordt vaak verward met die van een vogel of een insect.

De tweede groep omvat de watersalamanders en salamanders, die qua uiterlijk op hagedissen lijken, maar gemakkelijk van elkaar te onderscheiden zijn. Hagedissen hebben heldere, droge schubben, terwijl watersalamanders en salamanders over het algemeen een gladde en vochtige huid hebben. In tegenstelling tot kikkers en padden.

Een derde groep amfibieën, die niet in Europa voorkomt, bestaat uit de tropische caecilianen, die sterk op regenwormen lijken. Deze gespecialiseerde amfibieën leven onder vochtig bladafval op de bosbodem in tropische regio’s van de wereld.

De bekende tuinvijverkikker

De Iberische waterkikker (Pelophylax perezi) is een veel voorkomende en zeer aanpasbare kikker die gemakkelijk te observeren is. Deze kikkers zijn te zien rond veel kustmoerassen, omdat ze een ongebruikelijke tolerantie voor brak water hebben, evenals in beken, rivieren, dammen en putten. Een ander opvallend gedrag is dat ze graag zonnebaden. Veel amfibieën raken snel uitgedroogd wanneer ze aan de zon worden blootgesteld, maar waterkikkers hebben een opmerkelijke tolerantie; ze springen echter wel weer terug het water in als ze het te warm krijgen.

Bij regenachtig weer zijn ze in staat om lange afstanden over open terrein af te leggen. Zo vinden ze hun weg naar tuinvijvers en sierwaterpartijen. Terwijl de meeste amfibieën in Portugal actief worden tijdens het regenseizoen, zijn Iberische waterkikkers het hele jaar door actief. De mannetjes zijn het hele jaar door te horen, maar hun roep wordt wel intenser als het regent. Vrouwtjes kunnen tot wel 12.000 eitjes leggen!

De tuinvijverkikkers raken gewend aan mensen en kunnen zich op drijvende leliebladeren in de zon laten bakken. Als je echter te dichtbij komt, springen ze meteen in het water of in dichte begroeiing.

Kikkers als ongediertebestrijders

Kikkers moeten worden beschermd en gestimuleerd. Ze voeden zich met miljoenen schadelijke insecten, waaronder vliegen en muggen. Het is ook belangrijk om te weten dat kikkers en padden volkomen onschadelijk zijn voor mensen, en ondanks de hardnekkige mythe kunnen padden mensen geen wratten bezorgen. Kikkers daarentegen kunnen via klieren een melkachtige, giftige afscheiding afscheiden, die schadelijk kan zijn voor kleine honden. Het is daarom verstandig om honden te leren kikkers met rust te laten als ze er een tegenkomen.

Volksgeloof

Er bestaan in heel Portugal tientallen mythen en bijgeloofsverhalen over kikkers. Sommige worden in verband gebracht met hekserij en toverspreuken en worden zeer gevreesd. In het noorden en op het platteland van Portugal worden kikkers echter beschouwd als levende weerbarometers. Oude herders gebruikten kikkers om hevige regenval te voorspellen. Als de kikkers intens begonnen te kwaken, of als ze over het open terrein begonnen te springen, kon er de komende dagen hevige regenval worden verwacht. Dit is gedeeltelijk waar, aangezien kikkers gevoelig zijn voor barometrische druk en luchtvochtigheid en hun activiteit verhogen voordat het gaat regenen.