Het aantal wilde bijensoorten in Europa is de afgelopen eeuw afgenomen

Uit een nieuw onderzoek blijkt dat de meeste wilde bijensoorten in Europa de afgelopen 100 jaar in aantal zijn afgenomen, evenals de helft van alle zweefvliegsoorten, terwijl wereldleiders bijeenkomen voor een VN-top over biodiversiteit in Armenië.

in · 21 okt. 2026, 19:03 · 0 Reacties

Credits: Unsplash; Author: Boris Smokrovic;

Uit onderzoek op basis van gegevens die teruggaan tot 1921 blijkt dat in bijna alle EU-regio’s het aantal bijensoorten dat in aantal afneemt groter is dan het aantal dat toeneemt, met de Alpen als enige uitzondering. Dit wijst op een langdurige afname van de diversiteit aan bestuivers, met name in Atlantisch en Continentaal Europa.

Dit onderzoek bestrijkt 88 % van de bijen- en zweefvliegsoorten op het hele continent, en uit de bevindingen blijkt dat bestuivergemeenschappen geleidelijk zijn veranderd: kwetsbare soorten verdwijnen, terwijl een kleiner aantal veerkrachtigere soorten steeds dominanter wordt.

Wetenschappers waarschuwden dat deze veranderingen tot ingrijpende verstoringen van het ecosysteem kunnen leiden als de huidige situatie voortduurt.

Klimaatverandering

Bestuivers spelen een cruciale rol bij het behoud van de biodiversiteit en de voedselproductie.

Ongeveer 90 % van de in het wild voorkomende bloeiende plantensoorten en meer dan driekwart van de belangrijkste voedselgewassen is, althans gedeeltelijk, afhankelijk van bestuiving door dieren.

De Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN heeft gewaarschuwd dat de afname van bestuivers een kettingreactie kan veroorzaken, waardoor de wilde fauna in gevaar komt en het vermogen van ecosystemen om klimaatverandering en andere milieudruk te weerstaan, wordt verzwakt.

Carlos Martínez-Núñez, ecoloog bij de Spaanse Nationale Onderzoeksraad en hoofdauteur van de studie, vertelde The Guardian dat het verlies aan biodiversiteit verborgen kan blijven achter schijnbaar stabiele aantallen soorten, en voegde eraan toe dat de bevindingen een belangrijke kans bieden om actie te ondernemen voordat er verdere achteruitgang optreedt.

Hij waarschuwde ook dat soorten die momenteel in aantal toenemen, mogelijk niet zullen blijven gedijen naarmate de klimaatverandering toeneemt en natuurlijke leefgebieden verdwijnen.

Gedocumenteerde waarnemingen

Uit het onderzoek bleek dat 91% van de soorten die in de afgelopen eeuw waren gedocumenteerd, ook tussen 2001 en 2020 minstens één keer was waargenomen.

Hoewel dit zou kunnen suggereren dat tot negen procent van de soorten uit Europa is verdwenen, benadrukten de onderzoekers dat veel soorten in het verleden zelden waren geregistreerd en dat zij niet geloven dat er tot nu toe sprake is geweest van grootschalige uitsterving.

De kans dat een soort op een bepaalde locatie wordt aangetroffen – ook wel ‘soortbezetting’ genoemd – is echter over het algemeen afgenomen, wat wijst op een krimpende verspreidingsgebied, zelfs waar soorten niet volledig zijn verdwenen.

Ainhoa Magrach, milieuonderzoeker bij het Baskisch Centrum voor Klimaatverandering, die niet bij het onderzoek betrokken was, zei dat de bevindingen de al lang bestaande bezorgdheid bevestigen dat de populaties van bestuivers afnemen, hoewel de effecten per soort verschillen.

Ze merkte op dat veel van het eerdere bewijs afkomstig was uit Noordwest-Europese landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk, België en Nederland, wat suggereert dat het patroon zich ondanks regionale verschillen over het hele continent uitstrekt.

Conferentie over biodiversiteit

Deze bevindingen komen op het moment dat diplomaten in Jerevan bijeenkomen voor COP17, de 17e biodiversiteitsconferentie van de VN, die zich richt op de bescherming van de natuur, het bevorderen van duurzaam gebruik ervan en het delen van de voordelen die voortvloeien uit genetische hulpbronnen.

Tijdens de top zal naar verwachting worden geëvalueerd in hoeverre vooruitgang is geboekt bij het behalen van de mondiale biodiversiteitsdoelstellingen voor het huidige decennium, waaronder de bescherming van 30% van het land en de zeeën wereldwijd, de hervorming van 500 miljard dollar (445,9 miljard euro) aan milieuschadelijke subsidies en het herstel van 30% van de aangetaste ecosystemen wereldwijd.

Ondanks de toenemende bedreigingen door de vernietiging van leefgebieden, het gebruik van pesticiden en door vervuiling veroorzaakte klimaatverandering, zijn regeringen er sinds de totstandkoming van het Verdrag inzake biologische diversiteit in Rio de Janeiro in 1992 niet in geslaagd om ook maar één van de eerdere natuurgerelateerde doelstellingen van de VN te halen.