Andy Burnham overweegt dat het Verenigd Koninkrijk weer toetreedt tot het vrije verkeer binnen de Europese Unie

De premier van Groot-Brittannië, Andy Burnham, heeft de mogelijkheid geopperd dat Groot-Brittannië de regels inzake vrij verkeer van de Europese Unie opnieuw zou invoeren, zo meldt The Times.

Het standpunt van Burnham werd gesteund door minister van Volkshuisvesting Angela Rayner. Zij zei tegen Sky News dat het „puur pragmatisme“ was en voegde eraan toe: „Het gaat erom wat de beste deal voor Groot-Brittannië is, en dat is waar we het publiek om vragen om naar te kijken.“

Burnham zei dat de aard van de immigratie naar het Verenigd Koninkrijk sinds de Brexit „anders“ is geworden, waarbij meer buitenlanders zich permanent vestigen in plaats van terug te keren naar hun thuisland.

Afwegingen maken

Rayner zei in het BBC-programma „Sunday with Laura Kuenssberg”: „Het is tien jaar geleden dat we de Europese Unie hebben verlaten. We kunnen niet terug. Dat is voor ons geen optie. We moeten vooruit, en daarom moeten we kijken hoe die toekomstige relatie eruit zal zien.”

Ze voegde eraan toe: „Ik zou graag zien dat we een eerlijk gesprek voeren over wat de afwegingen zouden kunnen zijn, en dat vervolgens bij algemene verkiezingen aan het volk voorleggen.”

Rayner zei dat de premier duidelijk heeft gemaakt dat „je niets van tafel mag halen als je een gesprek voert.“

Burnham deed deze uitspraken in een van de reeks interviews die de premier tijdens zijn eerste 100 dagen in functie aan The Sunday Times gaf.

„Draaideurmigratie“

Volgens The Times werd het deel van het Brexit-referendum van 2016 over het vrije verkeer, waardoor elke EU-burger naar het VK kon verhuizen, fel bediscussieerd, en werd het verzet hiertegen gezien als een belangrijke reden waarom het land ervoor stemde om de Unie te verlaten.

Burnham zei: „Vrij verkeer bracht zeer grote uitdagingen met zich mee, en daar heb ik het tijdens mijn vorige periode in het parlement ook over gehad. Maar tegelijkertijd was het een vorm van immigratie die misschien niet zo moeilijk was [als nu]. ‘Draaideurmigratie’, waarbij mensen kwamen en vervolgens weer teruggingen, is iets anders. De balans van de migratie is sindsdien toch veranderd? Ik denk dat we gewoon een eerlijke discussie over deze zaken moeten voeren.”

De jaarlijkse nettomigratie steeg vóór het referendum van 2016 tot 330.000 mensen, maar nadat Groot-Brittannië in januari 2020 de EU had verlaten, nam het aantal toe tot een recordhoogte van meer dan 900.000. In de jaren negentig bleef het voor EU-burgers dicht bij nul.

De opkomst van de „Boriswave“

Toen Groot-Brittannië nog deel uitmaakte van de EU, betekende vrij verkeer dat elke EU-burger naar het VK kon verhuizen, daar kon wonen en werken, terwijl niet-EU-burgers over het algemeen een baan moesten hebben met aanzienlijke salarisvereisten.

Na de Brexit moesten zowel EU- als niet-EU-migranten gebruikmaken van het nieuwe, op punten gebaseerde systeem van het Verenigd Koninkrijk, dat grotendeels was gebaseerd op arbeidsvereisten. De regels waren aanvankelijk relatief soepel, vandaar de sterke stijging van de netto-immigratie die naar de toenmalige premier Boris Johnson de „Boriswave“ werd genoemd. Sindsdien zijn de immigratievereisten aanzienlijk strenger geworden.

Gevraagd naar zijn standpunt over het vrije verkeer, zei Burnham: „Het waren over het algemeen jongere mensen – niet altijd, maar – die een paar jaar bleven en daarna weer teruggingen. En het gemak daarvan kwam natuurlijk ook de Britten ten goede.”

De vier vrijheden van de EU

De premier overweegt verschillende „opties“ om het VK weer dichter bij de EU te brengen, zoals hij vorige maand op het congres van de Labourpartij aankondigde, maar Burnham heeft nog niet precies besloten hoe.

Hij heeft verschillende opties genoemd, zoals hertoetreding tot de EU, de interne markt of de douane-unie, of simpelweg het handhaven van de status quo.

EU-lidmaatschap en volledige deelname aan de interne markt hebben van oudsher altijd gepaard gegaan met het aanvaarden van vrij verkeer, een van de „vier vrijheden“ waarop de Unie is gegrondvest.

De Europese interne markt garandeert het vrije verkeer van goederen, kapitaal, diensten en personen, en heeft tot doel een grenzeloze economische ruimte te creëren „waar individuen en bedrijven vrij kunnen opereren, waardoor economische groei wordt bevorderd en consumenten profiteren van meer keuze en lagere prijzen“.

De interne markt omvat de 27 EU-lidstaten, samen met Noorwegen, IJsland en Liechtenstein via de Europese Economische Ruimte (EER).

Volgens de Europese Commissie heeft de interne markt de economische groei gestimuleerd en het dagelijks leven van Europese consumenten en bedrijven verbeterd.

Toegang tot EU-samenwerking

De premier zei dat hij niet van plan was „overhaast een vast standpunt in te nemen“ over het vrije verkeer, maar gaf aan dat voortdurende uitsluiting van de regelingen ter discussie stond.

Burnham zei: „Ik zie mezelf nooit iets aanbevelen dat toetreding tot de euro of het Schengengebied zou inhouden. Nee, ik denk gewoon niet dat dat ooit zaken zouden zijn die ik zou aanbevelen”, meldt The Times.

Burnham bracht ook andere gevolgen van het vertrek uit de Unie ter sprake: „Bedenk eens wat we zijn kwijtgeraakt, namelijk de mogelijkheid om deel uit te maken van Eurodac en alle gegevensuitwisseling op het gebied van migratie. Je moet het in zijn geheel bekijken, in plaats van alleen maar naar het vrije verkeer op zich te kijken.”

Controle op migratie

Toen het VK de EU verliet, verloor het de toegang tot Eurodac, de biometrische database van de EU die het beheer van asielaanvragen en grenscontrole ondersteunt.

Burnham zei ook dat er een nieuw referendum nodig zou zijn om weer toe te treden tot de EU, maar niet noodzakelijkerwijs voor toetreding tot de interne markt of de douane-unie.

De premier zei dat hij „eerlijk“ wilde zijn tegenover het Britse publiek terwijl hij verschillende EU-opties overweegt: „Ik sta positief tegenover nauwere banden met Europa, en dat verberg ik niet. Ik denk dat het het Britse bbp zal doen stijgen. Ik denk dat het ons meer controle over migratie zal geven. Ik wil die argumenten naar voren brengen.”

Het verkiezingsprogramma van Labour

Burnham heeft beloofd zich gedurende deze zittingsperiode aan het beleid van Sir Keir Starmer te houden, wat onder meer inhoudt dat er geen terugkeer komt naar het vrije verkeer van personen en geen terugkeer naar de interne markt of de douane-unie. Dit weekend liet hij echter doorschemeren dat een terugkeer naar het vrije verkeer van personen mogelijk een plaats zou kunnen krijgen in het verkiezingsprogramma van Labour voor de volgende algemene verkiezingen, die uiterlijk in 2029 moeten plaatsvinden, zo meldt The Guardian.

Een woordvoerder van Downing Street lichtte de recente opmerkingen van Burnham toe: „Hij zegt dat het tijd is om te bespreken wat voor soort langetermijnrelatie met Europa het beste is voor Groot-Brittannië, en hij verwijst naar de soorten gebieden die onder die overeenkomst en die langetermijntoekomst zouden kunnen vallen“, aldus The Guardian.

„Hij neemt cruciaal gezien geen standpunt in, en het is aan het Britse publiek om daarover te beslissen“, zei ze, waarbij Downing Street benadrukte dat de regering zich tijdens de top momenteel richt op het sluiten van nieuwe overeenkomsten op gebieden zoals voedsel en mobiliteit van jongeren.

Topontmoeting tussen het VK en de EU in november

Burnham zal op 20 november in Brussel een topbijeenkomst bijwonen met EU-leiders, waaronder Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, zo meldt The Times.

De Britse minister van Bedrijfsleven, Jonathan Reynolds, vertelde de BBC dat Britse en Europese functionarissen in de aanloop naar de top de toekomstige opties voor de relatie van het VK met de EU zullen bespreken.

Volgens The Guardian hopen beide partijen overeenstemming te bereiken over normen voor voedsel en dranken, als onderdeel van een sanitair- en fytosanitair (SPS) akkoord, en vooruitgang te boeken met betrekking tot de „Made in Europe“-regeling: Britse onderhandelaars hopen een uitzondering op de regeling te verkrijgen, die bedoeld is om industrieën te beschermen tegen oneerlijke Chinese concurrentie.

Toekomstige onderhandelingen

Reynolds zei dat er geen „aannames“ waren gedaan over hoe de toekomstige relatie van het VK met Brussel eruit zou kunnen zien, maar alleen dat Burnham openhartig tegen het Britse volk zou zijn over wat de afwegingen zijn.

In een gesprek met de BBC benadrukte Reynolds ook dat de premier heeft gezegd dat het VK te maken krijgt met „een reeks beleidswijzigingen aan Europese zijde die gevolgen voor ons zullen hebben“.

„We moeten de onzekerheid zo veel mogelijk beperken; we moeten een manier vinden om vast te stellen hoe onze langetermijnrelatie eruit zal zien, en hij [Burnham] zal dat na de top uiteenzetten.”