Economische factoren blijven van cruciaal belang, maar kunnen op zichzelf niet langer de belangrijkste risico’s verklaren waarmee organisaties worden geconfronteerd. Een internationaal conflict, een handelsoorlog, een cyberaanval, een verstoring van de toeleveringsketens of een wijziging in de regelgeving kan even grote gevolgen hebben voor de bedrijfsactiviteiten als welke macro-economische indicator dan ook. Deze verschuiving komt duidelijk naar voren in de bevindingen van de nieuwste barometer van PwC over de verwachtingen van managers voor 2026, waaruit blijkt dat concurrentievermogen, de complexiteit van regelgeving, geopolitieke instabiliteit, cyberbeveiliging en technologische transformatie de belangrijkste aandachtspunten zijn voor bedrijfsleiders. Interessant genoeg vindt deze verandering plaats in een context waarin de meeste bedrijven blijven rekenen op groei en nieuwe investeringen, wat aantoont dat de uitdaging niet langer louter economisch is, maar een strategisch karakter heeft gekregen.

De afgelopen jaren verklaren deze verandering. De pandemie heeft de kwetsbaarheid van wereldwijde toeleveringsketens blootgelegd. De oorlog in Oekraïne heeft energiezekerheid tot een centraal thema in zakelijke beslissingen gemaakt. Handelsspanningen tussen de grootste economieën ter wereld hebben nieuwe onzekerheden in internationale investeringen geïntroduceerd. Tegelijkertijd heeft de snelle ontwikkeling van kunstmatige intelligentie ongekende kansen gecreëerd, maar ook nieuwe uitdagingen op het gebied van beveiliging, bestuur en regelgeving. Geopolitiek is niet langer een ver-van-mijn-bed-show: het is definitief doorgedrongen tot het management van bedrijven.

Ook technologie heeft het begrip ‘risico’ ingrijpend veranderd. Naarmate organisaties steeds digitaler worden, nemen de eisen op het gebied van cyberbeveiliging, gegevensbescherming en bedrijfscontinuïteit toe. De uitdaging bestaat niet langer alleen uit het invoeren van nieuwe technologieën, maar uit het waarborgen dat deze op een veilige en veerkrachtige manier worden geïmplementeerd. In deze context krijgt concurrentievermogen een nieuwe betekenis: het hangt niet langer uitsluitend af van operationele efficiëntie of het vermogen om kosten te verlagen, maar in toenemende mate van de snelheid waarmee men zich aanpast, de diversificatie van markten, het vermogen om talent te managen en de paraatheid om te reageren op een steeds veranderende internationale omgeving.

Portugal is niet immuun voor deze transformatie. Als open economie, geïntegreerd in mondiale waardeketens en steeds aantrekkelijker voor internationale investeringen, profiteert het land van de kansen van de globalisering, maar is het ook meer blootgesteld aan de kwetsbaarheden ervan. Jarenlang werd gezegd dat bedrijven moesten leren leven met economische cycli. Tegenwoordig is de uitdaging veeleisender: cycli blijven bestaan, maar gaan gepaard met permanente risico’s die grenzen, sectoren en technologieën overschrijden.

De economie zal altijd een doorslaggevende factor blijven voor zakelijk succes. Maar het grootste risico voor veel bedrijven komt niet langer uit de economie: het komt voort uit de toenemende onvoorspelbaarheid van de wereld waarin zij actief zijn.