Kobieta, która stoi, i kobieta, która płynie

Każdego ranka spaceruję wzdłuż Teżu. Czasami rzeka jest srebrzysta i spokojna, niczym wypolerowane szkło rozciągające się w kierunku brzegów Lizbony. Czasami jest ciemna i niespokojna, kształtowana przez wiatr, pływy i pogodę. W słońcu mieni się blaskiem. Podczas burzy staje się niemal czarna. Łodzie poruszają się cicho wokół przystani w Alcochete. Most Vasco da Gama rozciąga się nad rzeką w kierunku wschodnim, podczas gdy w oddali czerwona przęsła mostu 25 de Abril i imponujący biały pomnik Chrystusa Króla czuwają nad miastem.

Rzeka nigdy nie jest taka sama. A jednak zawsze pozostaje sobą.

Obserwując ją przez ostatnie kilka lat, często przypominał mi się wers portugalskiego poety Fernando Pessoa, piszącego z perspektywy swojego pasterza-poety Alberto Caeiro. Napisał on, że Tag prowadzi do świata. Stojąc teraz nad nią, czasami zastanawiam się, czy rzeki prowadzą nas również z powrotem do samych siebie.

Być może właśnie dlatego zaczęłam myśleć o Tagu, rozważając twórczą współpracę, która rozpoczęła się ponad dziesięć lat po tym, jak po raz pierwszy zetknęłam się z twórczością szwedzkiej artystki Ingeli Johansson. Na długo przed powstaniem powieści powstał obraz.

Mieszkając w Malezji, wraz z mężem kupiliśmy jedno z dzieł Ingeli: kobietę w czerwonej sukience stojącą na tle panoramy Singapuru. Wiele lat później nabyliśmy kolejne – samotną kobietę stojącą przed ogromnym pomarańczowym słońcem. Oba obrazy poruszały we mnie coś, czego nie potrafiłam jeszcze w pełni nazwać. Oba przedstawiały kobiety stojące na progu między życiem, które dotychczas prowadziły, a życiem, które cicho wzywało je do ruszenia naprzód.

Kiedy w końcu ukończyłam swoją powieść „The Red Silk Dress”, wysłałam Ingeli jej wczesną kopię i zapytałam, czy rozważyłaby napisanie recenzji. Oprócz napisania szczerej recenzji wydarzyło się coś nieoczekiwanego. Książka głęboko ją poruszyła i zaczęłyśmy rozmawiać o współpracy artystycznej i literackiej. Zamiast ilustrować sceny z powieści, Ingela odniosła się do siedmiu emocjonalnych punktów zwrotnych w historii i razem stworzyłyśmy „RED: Seven Emotional Thresholds” – zbiór obrazów inspirowanych przemianą, jaką przechodzi główna bohaterka mojej powieści, Claudette.

Dopiero później powiedziała mi, że namalowała tę kolekcję nad brzegiem Klarälven, rzeki płynącej w pobliżu jej domu w Szwecji. Nic więc dziwnego, że rzeki wydawały się cicho płynąć w tle całej naszej współpracy.

Każdy obraz uchwycił moment, w którym coś się zmienia. Nie

jest to

zmiana dramatyczna, ale celowa.

„Woda dotknęła czegoś głębszego, instynktownego, żywego, a jej ciało zaczęło przypominać sobie to, o czym życie nauczyło ją zapomnieć”. Natalie Turner

Spośród wszystkich siedmiu obrazów dwa przemówiły do mnie najmocniej. Pierwszym z nich był „Sovereign in Red”. Kobieta stoi wyprostowana nad wodą, mocno osadzona na ziemi i opanowana. W jej postawie czuć siłę, a w jej obecności – pewność siebie. Kiedy zobaczyłam ten obraz po raz pierwszy, rozpoznałam w nim coś znajomego. Mówił o cechach, na których polegałam przez większość mojego życia: niezależności, odwadze, odporności i chęci rozpoczęcia wszystkiego od nowa.

Drugim obrazem był „The Living Current”. Zainspirowany sceną z powieści „The Red Silk Dress”, w której Claudette ostrożnie wkracza do kambodżańskiej Rzeki Tysiąca Lingów, przedstawia kobietę zanurzoną w wodzie, ubraną na czerwono, poddającą się nurtowi.

Rzeka Tysiąca Lingów to prawdziwe miejsce. Ukryte w kambodżańskiej dżungli, pod płynącą wodą leżą starożytne rzeźby – symbole związane z kreatywnością, płodnością, siłą życiową i odnową. W powieści Claudette wkracza do wody z cichą świadomością, że coś w niej już zaczęło się zmieniać.

Na obrazie Ingeli nie ma już śladu ostrożności. Kobieta nie bada wody. Już w nią weszła. Nie opiera się nurtowi. Pozwala mu się unieść.

Kiedy nadszedł czas, by wybrać jeden obraz z kolekcji, który zatrzymam dla siebie, nie mogłam się zdecydować. „Sovereign in Red” przemówił do kobiety, która stoi: silnej, zdecydowanej, opanowanej.

„The Living Current

przemówił do kobiety, która płynie: zmysłowej, instynktownej, pełnej życia. Przez długi czas uważałam, że siła jest cechą, którą najbardziej podziwiam. A jednak to właśnie „Żywy prąd” wybrałam.

Jest w nim coś pradawnego i głęboko kobiecego, jakby ta kobieta wkraczała w coś więcej niż tylko wodę. Poddaje się intuicji, pragnieniu, samemu życiu. Obraz wydaje się żywy. Oddycha. Być może wybrałam go, ponieważ ujawnił coś, czego wciąż się uczyłam. Są w życiu okresy, które wymagają od nas stanowczości. Są też okresy, które wymagają od nas zaufania prądowi.

„Stojąc na twardym gruncie, odzyskała świadomość tego, kim naprawdę była”. Natalie Turner

Kiedy teraz spaceruję wzdłuż Tagu, często myślę o tej różnicy. Rzeka reaguje na wszystko, co przynosi dzień. Światło, pogoda, wiatr i przypływy przemierzają jej powierzchnię, całkowicie zmieniając jej wygląd. A jednak w jakiś sposób pozostaje sobą. Być może my też. Im jestem starsza, tym bardziej podejrzewam, że przemiana nie polega na staniu się kimś innym. Chodzi o to, by w pełni stać się tym, kim już jesteśmy.

Dzisiaj współpraca z Ingelą wykroczyła poza samą książkę. Obrazy stały się częścią salonów „Red Silk”, rozmów, grafik i wystaw. Ludzie stają przed nimi i zaczynają opowiadać o swoim życiu, o własnych progu, o chwilach przemiany

. Wydaje mi się to właściwe. Sztuka w najlepszym wydaniu nie tylko opowiada nam historię. Pomaga nam rozpoznać naszą własną.

I być może właśnie tego wciąż uczą mnie zarówno Tag i „The Living Current ”.

Niektóre progi wymagają siły. Inne wymagają delikatności. Niektóre – by stać. Inne – by płynąć.

------------Aby obejrzeć kolekcję RED, dowiedzieć się więcej o współpracy oraz zgłosić chęć udziału w przyszłych salonach Red Silk, odwiedź: www.theredsilkdress.com

O Natalie:

Natalie Turner jest brytyjską autorką mieszkającą w Lizbonie. Jej debiutancka powieść „The Red Silk Dress” porusza temat tożsamości i tęsknoty. Pracuje również na arenie międzynarodowej jako doradczyni ds. przywództwa i jest założycielką organizacji Women Who Lead.