Dit werk onderzoekt, aan de hand van fotografie en historisch onderzoek, het materiële geheugen van de Portugese emigratie.

Het boek, bedacht door diaspora-historicus Daniel Bastos in samenwerking met fotograaf Luís Carvalhido, is het resultaat van een baanbrekend onderzoek naar monumenten gewijd aan emigranten in de 18 districten op het Portugese vasteland en de autonome regio’s Madeira en de Azoren.

Diasporahistoricus Daniel Bastos

De presentatie vindt om 15.00 uur plaats in boekhandel La Petite Portugaise, een toonaangevende Brusselse locatie voor de promotie van de Portugese taal en cultuur, en wordt ingeleid door Susana Pratt, medeoprichtster en directrice van de boekhandel.

Het boek is tweetalig uitgegeven in het Portugees en het Engels, met een vertaling van Paulo Teixeira, en bevat een voorwoord van filosoof en schrijver Onésimo Teotónio Almeida en een nawoord van migratiesociologe Maria Beatriz Rocha-Trindade. Het werk neemt de lezer mee op een reis door de aanwezigheid van de emigrant in het Portugese geheugen en erfgoed.

Via een rijk geïllustreerde route reist *Monumentos ao Emigrante* door alle regio’s van het land en laat het de lezers kennismaken met meer dan honderd monumenten, waaronder bustes, standbeelden en gedenktekens, ter nagedachtenis aan degenen die zijn vertrokken en die getuigen van het belang dat emigratie heeft gekregen in de hedendaagse geschiedenis van Portugal.

Het boek is meer dan alleen een inventarisatie van het erfgoed; het biedt een interpretatie van de manier waarop de Portugese samenleving de ervaring van vertrek, werk, afwezigheid, terugkeer en het opbouwen van een nieuw leven buiten de landsgrenzen heeft weergegeven en in de openbare ruimte heeft verankerd. Deze monumenten vormen dan ook een belangrijke materiële bron voor het begrijpen van de geschiedenis van de Portugese emigratie en de omvang van de Portugese diaspora die zich over de vier windstreken van de wereld heeft verspreid.

De presentatie in Brussel, die openstaat voor de gemeenschap, heeft ook een bijzondere betekenis omdat hiermee het belang wordt erkend van de Portugese gemeenschap in België, een van de grootste en meest dynamische Portugese gemeenschappen in Europa. Er zijn momenteel ongeveer 70.000 Portugese burgers in België, naast een aanzienlijke bevolkingsgroep van mensen van Portugese afkomst.

De presentatie in „La Petite Portugaise“, een essentiële ontmoetingsplaats voor het bevorderen van de Portugese taal, cultuur en identiteit in de Belgische hoofdstad, markeert tevens de afsluiting, in Europa, van een reeks presentaties van een werk dat, sinds de lancering ervan in 2025, de herinnering aan de Portugese emigratie naar verschillende delen van de diaspora heeft gebracht.

In het voorwoord benadrukt Onésimo Teotónio Almeida, emeritus hoogleraar aan de Brown University en een van de meest gerespecteerde stemmen op het gebied van onderzoek en reflectie over de Portugese identiteit, de kracht van de visuele dimensie van het boek:

„Als een foto meer zegt dan duizend woorden, dan hebben we hier tweehonderdvijftigduizend prachtige woorden die met opvallende welsprekendheid in het oog springen.”

Auteur: Monumentos ao Emigrante;

Maria Beatriz Rocha-Trindade, auteur van een uitgebreid oeuvre gewijd aan migratie, benadrukt in haar nawoord de bijdrage van de publicatie aan de historische kennis:

„Dit boek levert een waardevolle bijdrage aan onze kennis van de geschiedenis van Portugal.“

Met institutionele steun van de staatssecretaris voor Portugese gemeenschappen en de Geografische Vereniging van Lissabon profileert „Monumentos ao Emigrante – Uma Homenagem à História da Emigração Portuguesa“ zich als een werk over herinnering, erfgoed en identiteit, dat het Portugal van weleer in dialoog brengt met het Portugal van vandaag en met zijn uitgebreide diaspora verspreid over de hele wereld.