Wielu z nas czytało Wordswortha, Keatsa, Hardy’ego, Miltona i Pope’a, nie wspominając już o Chaucerze, Spencerze, Szekspirze i prawdopodobnie wielu innych – wszyscy oni to klasyczni poeci, którzy już nie żyją. Wszyscy słynęli ze swojego talentu jako mistrzowie słowa, potrafiący wyrażać idee, uczucia i doświadczenia poprzez układ słów.

Jednak poezja nie zawsze jest łatwa do zrozumienia, ponieważ jej złożoność może się znacznie różnić. Poezja z dawnych czasów zawiera słownictwo, którego dziś się nie używa, co sprawia, że jest ona nie tylko trudna do przeczytania, ale także do zrozumienia. Na przykład Szekspir pisał w języku elżbietańskim, używając archaicznych słów i struktur zdaniowych odmiennych od tych, których używamy dzisiaj. Niektóre teksty angielskie z XVIII wieku są ledwo czytelne, zwłaszcza z powodu zamiany litery „s” na „f” oraz kwiecistego stylu pisania.

Poezja to rodzaj literatury, który przekazuje myśli, opisuje scenę lub opowiada historię za pomocą lirycznego ułożenia słów. Wiersze mogą mieć ustaloną strukturę, z rymowanymi wersami, różnymi strofami lub metrum, albo mogą być pisane w formie swobodnej – bez żadnej struktury rymów. Strofa to grupa wersów w wierszu, podobna do akapitu, natomiast metrum to rytmiczny wzór sylab akcentowanych i nieakcentowanych w obrębie tych wersów.

Źródło: Pexels; Autor: Mike Bird;

Różne rodzaje

Istnieje prawie tyle różnych rodzajów poezji, ilu jest poetów! I, szczerze mówiąc, nie mam pojęcia, czym są niektóre z nich.

Na przykład haiku brzmi jak japońska sztuka walki i rzeczywiście pochodzi z Japonii, ale zamiast miecza używa się w nim pióra! Słyszałem o limerykach, odach i sonetach, ale ekfrazyjna? Cinquain? Pantoum?

Występują w najróżniejszych formach, od „nieprzyzwoitych piosenek”, które śpiewają gracze rugby – przychodzi mi na myśl na przykład „Sweet Chariot” – po utwory, które mogą zaczynać się mniej więcej tak: „Była sobie kiedyś młoda dama z Ealing, która lubiła chodzić do góry nogami po suficie…”, co technicznie rzecz biorąc jest limerykiem – krótkim, pięciowierszowym wierszem składającym się z jednej zwrotki, o schemacie rymów AABBA i skocznym rytmie. Tematyka limeryków jest często kapryśna i zabawna.

Historia poezji

Poezja prawdopodobnie powstała jeszcze przed pojawieniem się języka pisanego i służyła do zapamiętywania. W przeszłości ludzie uczyli się sekwencji słów lub zwrotów poprzez śpiewy, pieśni i opowiadania.

Dzięki rytmowi i rymowi pomagała ona ludziom zapamiętywać ważne informacje, takie jak prawa, genealogie i historię. Poezja jest często ściśle powiązana z muzyką, a najwcześniejsze utwory poetyckie przybierały formę hymnów i innych pieśni, takich jak śpiewy.

Poezja jest sztuką słowną – wystarczy spojrzeć, jak wiele dziecięcych rymowanek, na przykład do skakania na skakance, ma rytm i rymujące się słowa, które były przekazywane z pokolenia na pokolenie przez lata. Wiele wierszy zachowanych ze starożytności zostało zapisanych jako modlitwy lub opowieści o tematyce religijnej.

Poecie portugalscy

O tak, nawet Portugalia ma kilku sławnych poetów, w tym Luísa de Camõesa, uważanego za narodowego poetę Portugalii dzięki jego eposowi „Os Lusíadas”, oraz Fernando Pessoę, modernistę znanego ze swoich heteronimów. (W mojej niewiedzy musiałem to sprawdzić: heteronim to słowo, które pisze się tak samo, ale ma inne brzmienie i znaczenie, na przykład „tear” oznaczające „rozdarcie” i „tear” oznaczające „łzę”).


Inni godni uwagi poeci to Sophia de Mello Breyner Andresen, wybitna postać XX wieku, Florbela Espanca, znana ze swojej poezji lirycznej, oraz Almeida Garrett, kluczowa postać XIX-wiecznego ruchu romantycznego.

Poezja prowadzi do żartów

Humor można czerpać z wielu różnych rodzajów poezji. Gdy trzeba rozluźnić atmosferę, dobry „kiepski” dowcip może załatwić sprawę, a tandetny jednowierszowy żart lub głupi wierszyk z pewnością wywoła uśmiech.

Oto przykład autorstwa Jacka Prelutsky’ego: „Wyobraź sobie, że twój cenny nos / znalazłby się wciśnięty między palce u stóp / to z pewnością nie byłaby przyjemność / bo musiałbyś wąchać swoje stopy”. Albo ten autorstwa nieżyjącego już Spike’a Milligana, zatytułowany „Babcia”: „Przez każdy zakamarek i każdą szczelinę / wiatr wiał na biedną starą babcię / wokół jej kolan, do każdego ucha / (i do nosa też, obawiam się)”.

Tak, musimy podziękować naszym poetom za ich wiersze. Nawet jeśli niektóre z nich się nie rymują.