Klassen waar tijdelijk geen onderwijs plaatsvindt (42,5%), de toewijzing van wervingsgroepen (40%) en een te hoge werkdruk (38%) – ten minste één van deze gevolgen van het lerarentekort werd ervaren door 63,7% van de scholen die de vragenlijst van de vakbond hebben ingevuld; dit werd bekendgemaakt tijdens een persconferentie op de EB1-school en kleuterschool van Monte Abraão, onderdeel van de Ruy Belo-schoengroep in Queluz, gemeente Sintra.

"Slechts 36,2% van de reacties geeft aan dat er geen problemen waren met een tekort aan leerkrachten" – dit cijfer is een van de opvallendste resultaten van een enquête die in de eerste twee weken van september werd gehouden en waarin reacties werden verzameld van de schoolhoofden van 29,2% van de schoolgroepen (AE) of niet-aangesloten scholen (EnA).

"Het probleem is verergerd en een derde van de schoolhoofden voorziet moeilijkheden gedurende het hele schooljaar [2026/2027]", zo luidt de conclusie van het onderzoek, waarin verder wordt aangegeven dat "59,2% van de respondenten zegt dat het onmogelijk is om voorspellingen te doen", wat "aanleiding tot bezorgdheid geeft".

Tijdens een persconferentie op een school die „juist tot een van de schooldistricten behoort die het zwaarst getroffen zijn door het tekort aan leraren“, merkte Francisco Gonçalves, een van de algemeen secretarissen van Fenprof, op dat het probleem van het lerarentekort is verergerd in het district Lissabon, gevolgd door de districten Setúbal, Faro, Leiria en Porto, en dat dit vooral voelbaar is in de eerste cyclus en bij vakken als Portugees en wiskunde.

„Het speciaal onderwijs is ook een van de groepen waar de werving het meest achterblijft“, benadrukte hij.

Volgens gegevens van Fenprof wees de schatting vorige week „op meer dan 110.000 leerlingen die niet over alle leraren beschikken“.

De vakbondsleider, die schat dat in september en oktober 1.102 leraren met pensioen zullen gaan, wees met de vinger naar de minister van Onderwijs en zei dat „problemen [op scholen] niet worden opgelost met dagelijkse aankondigingen“.

Wat betreft het probleem van leerlingen zonder onderwijs voegde hij eraan toe: „Dit is verergerd door de ontmanteling van het ministerie van Onderwijs”, waarmee hij zinspeelde op de interne operationele hervormingen die inmiddels zijn doorgevoerd.

Volgens gegevens die door Fenprof zijn verzameld, telt de gemeente Sintra alleen al 744 leerlingen zonder onderwijs, en Lissabon 550, zo somde Francisco Gonçalves op.

Naast het tekort aan leerkrachten wijzen scholen op problemen met technologische apparatuur, de toestand van de gebouwen en het schoolvervoer.

Wat de digitale transitie betreft, beschouwt 65,8 % van de scholen de computerapparatuur als „ontoereikend en verouderd”, en 28,3 % zegt dat „de apparatuur zelfs niet eens werkt”.

Fenprof beschouwt ook de reactie van onderwijsinstellingen op weersomstandigheden als „een van de meest verontrustende conclusies“, wat wijst op een „structureel probleem“.

Scholen zijn „slecht voorbereid op extreme temperaturen”: 40 % van de reacties noemt koud weer, 27 % hitte en 22 % neerslag.

Wat vervoer en woon-werkverkeer betreft, noemt 32% van de respondenten ‘problemen met de toereikendheid van het netwerk of de dienstregelingen’.

De onderzoeksresultaten – zo benadrukt Fenprof – tonen aan dat „de problemen in het functioneren van scholen niet beperkt blijven tot het tekort aan leraren“ en dat „structurele problemen op het gebied van personeel, uitrusting, gebouwen, thermische omstandigheden, vervoer en ondersteuning van leerlingen blijven bestaan, wat de kwaliteit van het onderwijs aantast“.

Gezien dit scenario kan de regering „rekenen op Fenprof en de leraren“ als zij „het probleem van het lerarentekort daadwerkelijk wil oplossen“. Anders zal de vakbondsstructuur de weg van „verzet en strijd“ blijven volgen, met name op 5 oktober, Wereldlerarendag, met straatdemonstraties.